Nog een naam die met de tijd van ’t jaar verband houdt, is
pinksterbloem. Maar hier stuiten we op een verschijnsel dat we al vaker gezien hebben. De margriet is namelijk niet de enige bloem die
pinksterbloem heet. Ook de
cardamine pratensis met zijn lila bloemen heet zo.
Datzelfde zien we trouwens ook bij de overige namen voor de margriet. Ze zijn geen van alle exclusief, want ze worden aan meerdere planten gegeven. Dat is ’t geval bij paardbloem, gansbloem, koe-oog, kamille en madelief. Die bloemen vertonen allemaal een bepaalde overeenkomst met de margriet, zoals kleur en vorm. Die overeenkomsten lijken soms niet zo groot, maar onze voorouders namen ’t wat ’t onderscheid tussen bloemen en planten betreft niet zo nauw.
In de oude Griekse en Romeinse tijd werd de margriet gebruikt voor decoratie, maar ook voor medicinale doeleinden. Hij speelt zelfs een belangrijke rol in de traditionele geneeskunde. Zo staat de margriet erom bekend dat de oliën uit de bloemen ontstekingsremmende eigenschappen hebben. Daardoor werd de margriet aangewend bij verschillende aandoeningen, als spierpijn en artritis.
De bladeren van de margriet werden gebruikt om koorts en hoofdpijn tegen gaan. En als diureticum, als middel om vochtophoping in het lichaam tegen te gaan. Dat is nog een overeenkomst met de paardebloem. De margriet heeft wel iets van een wonderplant want hij stimuleerde de eetlust, bevorderde de spijsvertering en vergemakkelijkte de ademhaling. Een echte zorgverlener dus.
Er is nog een heel ander woord Margriet, de vrouwelijke persoonsnaam. De twee woorden houden geen verband met elkaar, maar de etymologie van de vrouwennaam is wel dezelfde als die van de bloemennaam, ook dit Margriet betekent ‘parel’.
In de vorm Margartha was de naam populair in de middeleeuwen en de eeuwen erna, mede dankzij heiligen en koninklijke families. De bekendste is wel Margaretha van Parma (1522 – 1586), die van 1559 tot 1567 namens haar halfbroer Filips II landvoogdes was over de Nederlanden.
Ook onder ’t gewone volk werd de naam veel gebruikt maar dan in de Nederlandse vorm Margriet. Later nam dat gebruik af tot bijna nul. Maar toen kwam daar middenin de oorlog de geboorte van prinses Margriet, in 1943. En die zorgde voor een enorme opleving van de naam Margriet; zie onderstaand grafiekje.